bạn có biết (tiếp theo)

13. Thủ bản biển chết
Người Do thái xưa chép Kinh Thánh trên những cuộn giấy da. Họ sao chép từng bản, hết sức tỉ mỉ, không để sai một nét nào. Những cuộn Kinh Thánh đã quá cũ được xếp vào một chỗ riêng để tự hoại theo thời gian. Vì thế, ta không có được thủ bản bằng tiếng Hipri trước thế kỷ 9. May thay, vào năm, vào năm 1947, tại Qumran (Cum ran) gần biển chết, giữa tàn tích của một tu viện phái Étxêniên, người ta tìm thấy một thư viện chôn dấu từ thế kỷ I SCN. Trong đó, có những miếng da sao chép Kinh Thánh của tất cả các sách trong bộ Cựu ước (trừ sách Étte). Lắm bản còn nguyên vẹn, sách Isaia đầy đủ từ đầu đến cuối. Những tài liệu này có từ thế kỷ II hoặc I TCN, nhưng đem đối chiếu với các bản văn Hipri thế kỷ IX, ta thấy có một sự trùng hợp đáng kinh ngạc.

14. Các chi tộc Israel
Các chi tộc Israel mang tên 12 người con ông Giacóp (ông được Chúa đổi tên thành Israel)
Các con của bà cả Lêa: Ruben, Simêon, Giuđa, Ixakha, Dơvulon.
Các con của Binha: Đan, Naptali
Các con của Dinpa: Gat, Ase
Các con của Rakhen: Giuse và Bengiamin
Giuse có hai người con sẽ được hưởng danh dự ngang hàng với các chú bác: Epraim và Mơnasê.
15. Sách xuất hành
Sách xuất hành bàn tới hai vấn đề chính: Việc giải phóng Aicập (chương 1-15,21) và giao ước tại Sinai (chương 9-40). Hai đề tài ấy được nối với nhau bằng một đề tài phụ: Cuộc hành trình trong sa mạc (15,22-18.27).
Sau khi được Thiên Chúa tỏ cho biết tên của Ngài tại núi Sinai, Ông Môsê đã dẫn dân Dothái vừa được giải phóng tới đây. Thiên Chúa ngự đến đầy oai linh, ký kết giao ước và ban lề luật Ngài cho họ. Vừa ký kết giao ước xong, dân chúng đã vi phạm giao ước ngay, họ thờ lạy bò vàng. Thế nhưng Thiên Chúa đã tha thứ và lập lại giao ước.
16. Sách Lêvi
Sách Lêvi xen vào làm gián đoạn câu chuyện đang kể, sách này qui định tất cả nghi thức phụng vụ: các tế lễ, việc phong chức tư tế, những luật về sự thanh sạch và uế tạp…
17. Sách Dân số
Sách này thuật lại cuộc hành trình trong sa mạc: Sau giao ước Sinai, người ta kiểm tra dân số để chuẩn bị lên đường. Sau khi cử hành lễ Vượt qua lần thứ hai, họ rời núi thánh, và đi từng chặng tới Cađét. Họ cố tiến vào đất Canaan bằng phía nam, nhưng thất bại. Sau ít lâu, họ chuyển hướng đi về hướng Môáp, đối diện với Giêrikhô. Dân Mađian thua. Đất họ là đất bên kia sông Giođan, được chia cho chi tộc Gat, Ruben và một nửa chi tộc Mơnase
18. Sách Đệ nhị luật
Đây là bản luật thứ hai, gồm cả luật dân sự và luật tôn giáo. Sách này lấy lại một phần các lề luật đã được ban trong sa mạc. Sách cũng ghi lại bốn bài diến từ lớn của Mô sê, với sứ vụ của Giô suê, di chúc và cái chết của Môsê.
19. Sách Giôsuê
Sách này trình bày việc chiếm xứ Palestin, dưới sự chỉ đạo của ông Giôsuê, người kế vị ông Môsê, và việc chia lãnh thổ cho 12 chi tộc Israel.
20. Sách thủ lãnh (thẩm phán)
Sách thủ lãnh kể về thời kỳ 200 năm đầu ở vùng đất mới chiếm. Dân Israel còng sống theo qui chế của bộ lạc, chưa tập hợp thành quốc gia. Họ bị quyến rũ tôn thờ các ngẫu tượng và bị các dân khác hoặc các nước láng giềng áp bức. Thiên Chúa đã cho nhiều người đứng lên bênh vực họ, cứu họ khỏi kẻ thù. Ốtnien, Êhút, Samga, Đêbôra, Barắc, Giêđêôn và Abimêlết, Tôla, Giaia, Giép tê, Ipsan, Ailon, Áp đôn, Sam son. Những người này được gọi là thẩm phán vì không phải họ xử kiện, nhưng họ đã thi hành các phán quyết của Thiên Chúa, tức là những lần Thiên Chúa can thiệp để bênh vực dân Ngài.
21. Sách Rút
Sách này kể về bà Rút. Bà là một phụ nữ gốc Môáp, tức là một người ngoại bang, đã lấy chồng là một người Israel, nhưng ông này chết sớm. Trung thành với người chồng đã chết. Bà quyết dịnh theo người chồng về Palestin. Rồi bà lập gia đình với ông Bôa sinh ra Ôvét, ông nội của Đavit. Là một phụ nữ ngoại bang, bà đã lọt vào hàng tổ tiên của Đấng Cứu Thế.
22. Sách Samuen 1 và 2
Hai sách Samuen lúc đầu chỉ là một, về sau người ta mới chia ra cho tiện. Sách này tường thuật giai đoạn đầu của vương quốc Israel, về Samuel là vị thẩm phán cuối cùng và là ngôn sứ về vị vua thứ nhất là Saun và về những diễn tiến đưa Đavít lên ngôi.
23. Sách các vua 1 và 2
Hai sách này đánh giá các vua tùy theo việc họ có trung thành với luật Thiên Chúa hay không. Dựa theo chuẩn mực ấy, sách các vua đã phân tích từ triều đại Salomon cho đến khi vương quốc hoàn toàn sụp đổ, sau khi Salomon băng hà (-933), vương quốc chia làm hai. Tại phía bắc, tức là nước Israel, các vua thay nhau bị lật đổ, các triều đại ngày càng suy đồi cho đến khi thủ đô Samari sụp đổ vào (-722). Tại phía nam, tức là nước Giuđa, vương quyền vẫn còn ở trong tay các con cháu của Vua Đavit, cho tới khi thủ đô Giêrusalem sụp đổ và năm -587. Sách này cũng có những đoạn tường thuật về đời sống và công việc của ngôn sứ như Êlia hoặc Êlisa.